عوامل داغ شدن محل اتصالات کابل ها

داغ شدن محل اتصالات کابل ها یکی از رایج ترین خطرات در سیم کشی ساختمان و صنعت است. این اتفاق زمانی رخ می دهد که جریان برق در نقطه اتصال به درستی منتقل نشود. در نتیجه مقاومت بالا می رود و همان نقطه شروع به گرم شدن می کند. اگر این گرما ادامه پیدا کند، عایق ذوب می شود و خطر آتش سوزی جدی می شود. در این مقاله علل، نشانه ها و راهکارهای پیشگیری از داغ شدن کابل ها را بررسی می کنیم.

بررسی و معرفی عوامل داغ شدن محل اتصالات کابل ها

داغ شدن محل اتصالات کابل ها به خاطر یک سری شراط و دلایل خاص می باشد، که بایستی بررسی شان نماییم؛

• نامتعادل بودن بار

یکی از دلایل داغ شدن کابل ها، پخش نشدن یکسان برق بین سه فاز است. وقتی بار روی فازها برابر نباشد، یک فاز بیشتر کار می کند و جریان زیادی از آن رد می شود. همین جریان زیاد، حرارت را در محل اتصال بالا می برد. کم کم این گرما باعث آسیب به کابلشو و عایق می شود. پس تعادل بار، اولین قدم برای جلوگیری از داغی اتصال است.

• مصرف بیشتر از آمپر مجاز

گرم شدن محل اتصالات کابل ها زمانی رخ می دهد که جریان کشیده شده از حد مجاز کابل بیشتر باشد. هر کابل فقط تا یک اندازه مشخص می تواند برق را تحمل کند. اگر بیش از آن مصرف شود، سیم داغ می شود و اتصال هم گرم می شود. این گرما به مرور عایق را ذوب می کند. پس باید همیشه به آمپر مجاز کابل توجه کنید.

• شل بودن اتصالات

وقتی پیچ اتصال محکم نباشد، سطح تماس دو فلز کم می شود. در این حالت مقاومت بالا می رود و همان نقطه شروع به گرم شدن می کند. داغ شدن اتصالات بیشتر وقت ها همین علت ساده را دارد. حتی ممکن است جرقه بزند و خطر آتش داشته باشد. پس محکم کردن پیچ ها را جدی بگیرید.

• استفاده نادرست از کابلشو

برای کابل آلومینیومی نباید از کابلشوی مسی استفاده کرد و برعکس. وقتی دو فلز مختلف به هم وصل شوند، خوردگی ایجاد می شود. همین خوردگی مقاومت را بالا می برد و داغ شدن محل اتصالات کابل ها را رقم می زند. راه حل درست، استفاده از کابلشوی بیمتالی است. بیمتالی یعنی ترکیبی که هم با مس و هم با آلومینیوم سازگار است.

• نبود واشر فنری یا خورشیدی

واشر فنری یا خورشیدی کمک می کند پیچ اتصال همیشه محکم بماند. اگر این واشر نباشد، با لرزش و گذر زمان پیچ شل می شود. شل شدن پیچ یعنی کم شدن سطح تماس و بالا رفتن مقاومت. همین موضوع باعث گرم شدن قسمت اتصالات کابل ها می شود. پس این واشر کوچک نقش مهمی در ایمنی دارد.

• روی هم قرار گرفتن چند کابلشو

گاهی روی یک پیچ، دو یا چند کابلشو را روی هم می بندند. این کار باعث می شود تماس بین کابلشوها و شینه کامل نباشد. در نتیجه جریان به درستی منتقل نمی شود و گرما تولید می شود. داغ شدن کابل ها در این حالت خیلی شایع است. بهتر است هر کابلشو جای مخصوص خودش را داشته باشد.

• گذاشتن مهره یا واشر اضافه

اگر بین کابلشو و شینه مهره یا واشر بگذارند، تماس فلزی مستقیم از بین می رود. واشر و مهره برق را خوب منتقل نمی کنند و مقاومت بالا می رود. همین مقاومت بالا باعث گرم شدن نقطه اتصال می شود. داغ شدن محل اتصالات کابل ها اغلب ریشه در همین اشتباه کوچک دارد. پس هیچ چیزی بین کابلشو و شینه قرار ندهید.

• عدم تناسب بار با سطح مقطع

اگر جریان مصرفی با سطح مقطع هادی ها هماهنگ نباشد، مشکل پیش می آید. مثلاً برای باری سنگین از سیم نازک استفاده شود. در این حالت سیم و اتصال هر دو گرم می شوند. گرم شدن محل اتصالات کابل ها نتیجه همین ناهماهنگی است. پس قبل از نصب، آمپر مصرف و سطح مقطع را دقیق حساب کنید.

• بی کیفیت بودن هادی و عایق

اگر جنس مس یا آلومینیوم خالص نباشد، مقاومت آن بیشتر می شود. عایق بی کیفیت هم زودتر در برابر گرما تسلیم می شود. همین دو عامل باعث می شوند اتصال سریع داغ شود. داغ شدن در کابل های تقلبی خیلی زودتر رخ می دهد. پس همیشه کابل استاندارد و اصل بخرید.

• نبود سرسیم یا کابلشو

اگر انتهای سیم بدون سرسیم یا کابلشو زیر پیچ بسته شود، رشته های سیم پخش می شوند. این پخش شدگی باعث تماس ناقص و مقاومت بالا می شود. در نتیجه همان نقطه شروع به گرم شدن می کند. گرم شدن محل اتصالات کابل ها گاهی فقط به خاطر نبود همین قطعه کوچک است. پس همیشه از سرسیم یا کابلشو استفاده کنید.

نشانه ها و خطرات داغ شدن اتصالات کابل ها

داغ شدن محل اتصالات کابل ها خودش را با یک سری نشانه ها بروز می دهد، که البته خطراتی را نیز به همراه دارد. در اینجا بررسی شان می نماییم؛

همیشه به نشانه های داغ شدن کابل ها دقت کنید و از خطراتش غافل نشوید.

راهکار های موثر برای رفع داغ شدن اتصالات کابل ها

وقتی که در رابطه با داغ شدن محل اتصالات کابل ها صحبت کردیم، بایستی راهکار های موثر آن را نیز بررسی نماییم، که به شرح زیر هستند؛

• محکم کردن اتصالات و استفاده از واشر فنری

یکی از ساده ترین راه ها برای جلوگیری از داغ شدن کابل ها، محکم بستن پیچ ها است. وقتی پیچ شل باشد، دو فلز به خوبی به هم نمی چسبند و برق درست رد نمی شود. همین موضوع باعث گرم شدن نقطه اتصال می شود. برای اینکه پیچ ها همیشه محکم بمانند، باید از واشر فنری یا خورشیدی استفاده کنید. این واشر کوچک مثل یک فنر عمل می کند و مانع شل شدن پیچ می شود. پس با یک کار ساده می توانید خطر داغ شدن محل اتصالات کابل ها را کم کنید.

• انتخاب کابلشوی مناسب

انتخاب کابلشوی درست، نقش مهمی در جلوگیری از گرم شدن محل اتصالات کابل ها دارد. برای کابل مسی باید کابلشوی مسی ببندید و برای کابل آلومینیومی باید کابلشوی آلومینیومی استفاده کنید. اگر این دو را با هم قاطی کنید، خوردگی ایجاد می شود و مقاومت بالا می رود. راه حل درست، استفاده از کابلشوی بیمتالی است که هم با مس و هم با آلومینیوم سازگار است. این کابلشو از دو لایه فلز مختلف ساخته شده و از خوردگی جلوگیری می کند. پس با انتخاب درست کابلشو، عمر اتصال را زیاد می کنید.

• رعایت آمپر مجاز و تعادل بار

هر کابل فقط تا یک اندازه مشخص می تواند برق را تحمل کند و این حد را آمپر مجاز می نامند. اگر بیش از آن مصرف شود، سیم گرم می شود و داغ شدن اتصالات کابل ها رخ می دهد. نکته مهم دیگر، پخش یکسان بار بین سه فاز است. وقتی یک فاز بیشتر کار کند، جریان زیادی از آن رد می شود و حرارت بالا می رود. پس باید مصرف را بین فازها برابر کنید. با رعایت این دو نکته، اتصال شما خنک و ایمن می ماند.

• انتخاب سطح مقطع درست کابل

سطح مقطع کابل یعنی ضخامت سیم که باید با مقدار بار مصرفی هماهنگ باشد. اگر برای باری سنگین از سیم نازک استفاده کنید، مقاومت بالا می رود و سیم داغ می شود. همین گرما به محل اتصال هم می رسد و داغ شدن محل اتصالات کابل ها را رقم می زند. پس قبل از نصب، آمپر مصرف و ضخامت لازم را دقیق حساب کنید. برای پریز و روشنایی خانگی هم باید سایز درست را رعایت کنید. انتخاب درست سطح مقطع، اولین قدم برای یک سیم کشی ایمن است.

• استفاده از سرسیم، کابلشو و کابل استاندارد

اگر انتهای سیم را بدون سرسیم یا کابلشو زیر پیچ ببندید، رشته های سیم پخش می شوند. این پخش شدگی باعث تماس ناقص و بالا رفتن مقاومت می شود. در نتیجه همان نقطه گرم می شود. همچنین باید از کابل استاندارد و باکیفیت استفاده کنید تا گرمای کمتری تولید شود. کابل تقلبی مقاومت بالاتری دارد و زودتر داغ می شود. پس همیشه از قطعات اصل و استاندارد استفاده کنید.

• بازرسی دوره ای و نصب فیوز و کلید محافظ

بازرسی منظم اتصالات، یکی از بهترین راه ها برای پیشگیری از داغ شدن محل اتصالات کابل ها است. باید هر چند وقت یک بار پریزها، کلیدها و جعبه تقسیم را بررسی کنید. اگر پیچی شل بود یا رنگ عایق تغییر کرده بود، سریع رسیدگی کنید. نصب فیوز مناسب و کلید محافظ جان هم نقش مهمی در ایمنی دارد. این تجهیزات در صورت خطر، برق را سریع قطع می کنند. پس با بازرسی دوره ای، قبل از وقوع حادثه مشکل را پیدا کنید.

استاندارد های مهم مربوط به داغ یا گرم شدن محل اتصالات کابل ها

برای این که شاهد داغ شدن محل اتصالات کابل ها نباشیم، چندین استاندارد در این باره وجود دارند، که بررسی شان می نماییم؛

با توجه به این استاندارد ها دیگر خبری از داغ و یا گرم شدن محل اتصالات کابل ها نخواهند بود.

کلام آخر

داغ شدن محل اتصالات کابل ها موضوعی است که نباید ساده گرفته شود. در این مقاله دیدیم که شل بودن اتصال، کابلشوی نامناسب و اضافه بار مهم ترین علت های این مشکل هستند. نشانه هایی مثل گرما، بو و تغییر رنگ را باید جدی بگیرید. با محکم کردن پیچ ها، انتخاب کابلشوی درست و بازرسی دوره ای می توان از این خطر جلوگیری کرد. رعایت استانداردها ضامن ایمنی سیم کشی و جلوگیری از آتش سوزی است.