وقتی صحبت از نظارت بر برق می شود، همه به دستگاه ها و نرم افزارها نگاه می کنند. اما کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را کسی جدی نمی گیرد. این کابل ها مثل رگ های خونی سیستم هستند. اگر این رگ ها خراب باشند، دستگاه بهترین هم باشد فایده ندارد. برق و سیگنال باید سالم برسند تا داده درست خوانده شود. یک کابل اشتباه می تواند کل نظارت را به هم بریزد. پس انتخاب کابل درست اولین قدم است. در این مقاله از مجموعه سیگنال ارتباط در رابطه با چنین کابل هایی بیشتر صحبت خواهیم کرد.
بیشتر بخوانید:
چرا نمی توان هر کابلی را در سیستم های مانیتورینگ برق استفاده کرد؟
کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را نمی توانید هر کابلی بگذارید، چون هر کابل برای یک کار مشخص ساخته شده است. اگر کابل اشتباه انتخاب کنید، دستگاه ها درست کار نمی کنند و ممکن است خطا بدهند. مثلاً کابل برق فقط برای رساندن انرژی است، ولی کابل کنترل برای فرستادن فرمان و کابل شبکه برای رد و بدل کردن اطلاعات است. پس این سه را نمی شود به جای هم گذاشت. اگر کابل قدرت را برای سیگنال حساس بگذارید، نویز می آید و سیستم خراب می شود.
کابل برق ویژه سیستم های مانیتورینگ را باید با شرایط محیط هم هماهنگ کنید، چون گرما و رطوبت و روغن به کابل آسیب می زند. کابل کم ضخامت داغ می شود و خطر آتش دارد، کابل خیلی ضخامت هم پول اضافه می گیرد. اگر طول مسیر زیاد باشد، ولتاژ کم می شود و دستگاه درست کار نمی کند. پس اول کاربرد و محیط و طول مسیر را مشخص کنید. بعد کابل مناسب را بخرید تا خط تولید نخوابد و پول اضافه هم ندهید.

ویژگی های مهم جهت انتخاب کابل برق ویژه سیستم های مانیتورینگ برق
جهت انتخاب و خرید کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق باید به یک سری ویژگی های مهم دقت بفرمایید، که به شرح زیر هستند؛
-
ولتاژ و جریان مورد نیاز
کابل باید برقی که دستگاه می خواهد را تحمل کند. اگر کم توان باشد، داغ می شود و می سوزد. پس کابل برق در این سیستم های مانیتورینگ را باید کمی قوی تر از نیاز دستگاه انتخاب کنید. اینطوری هم ایمن است و هم پول اضافه نمی دهید. حالا خودتان حساب کنید اگر کابل ضعیف بگذارید، اول دستگاه خطا می دهد. بعد کابل داغ می شود و کم کم عایقش ذوب می شود. آخرش هم ممکن است آتش بگیرد و کل تابلو بسوزد. پس چند تومان بیشتر خرج کنید، ولی خیالتان راحت باشد.
-
عایق و محافظ کابل
عایق مثل لباس کابل است که نمی گذارد برق بیرون بزند. محافظ هم نویز و امواج مزاحم را دور می کند. پس کابل برق ویژه سیستم های مانیتورینگ را باید شیلددار بخرید تا سیگنال ها خراب نشوند. اینطوری داده ها سالم می رسند و دستگاه خطا نمی دهد. یادتان باشد در محیط صنعتی همه جا موتور و اینورتر هست. اینها موج می سازند و سیگنال شما را خراب می کنند. اگر شیلد نداشته باشید، PLC عدد اشتباه می خواند و فرمان غلط می دهد. آن وقت است که خط تولید می خوابد و همه دنبال مقصر می گردند.
-
شرایط محیطی
ببینید کابل کجا نصب می شود؛ زیر آفتاب، کنار روغن، جای مرطوب یا گرم. پس کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را باید متناسب با محیط انتخاب کنید. اگر کابل نامناسب بگذارید، زود خراب می شود. کابل مقاوم در برابر گرما و رطوبت عمر بیشتری دارد. فرض کنید کابل معمولی زیر آفتاب بگذارید. چند ماه بعد پوسته اش ترک می خورد و آب به داخلش نفوذ می کند. از آن طرف هم اگر کنار روغن باشد، عایقش باد می کند و می پوسد. پس اول محیط را بسنجید، بعد کابل بخرید.
-
اندازه و طول کابل
کابل نازک برای مسیر کوتاه خوب است، ولی برای مسیر بلند ولتاژ کم می شود. پس کابل برق برای تجهیزات مانیتورینگ برق را باید با توجه به طول مسیر انتخاب نمود. اگر فاصله زیاد است، کابل ضخیم تر لازم دارید. اینطوری برق درست می رسد و تلفات کم می شود. تصور کنید کابل نازک برای صد متر بگذارید. سر دستگاه فقط نصف ولتاژ می رسد و دستگاه یا روشن نمی شود یا درست کار نمی کند. آن وقت شما فکر می کنید دستگاه خراب است. در حالی که مشکل از کابل نازک شماست. پس همیشه طول مسیر را در حساب بیاورید.
-
سازگاری با تجهیزات مانیتورینگ
سر کابل و پین ها و ولتاژش باید با دستگاه بخورد. پس کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را باید مطابق مشخصات دستگاه بخرید. اگر کابل ناسازگار باشد، دستگاه آسیب می بیند. اینطوری نصب راحت تر است و مشکلی پیش نمی آید. مثلاً دستگاه شما ۲۴ ولت می خواهد، ولی کابل ۲۲۰ ولت است. اگر اشتباهی وصل کنید، همان لحظه دستگاه می سوزد. یا پین ها جابه جا باشند، سیگنال به جای درست نمی رود. پس قبل از خرید، دفترچه دستگاه را باز کنید و مشخصاتش را دقیق بخوانید.
بیشتر بخوانید:
-
انعطاف پذیری و شعاع خمیدگی
کابل باید بتواند از جاهای تنگ رد شود و زیاد خم نشود. از این رو کابل در سیستم های مانیتورینگ برق را باید از نوع نرم و انعطاف پذیر تهیه کرد. اگر کابل زیاد خم شود، سیم های داخلش می شکنند. رعایت شعاع خم مجاز عمر کابل را بیشتر می کند. فرض کنید کابل خشک را توی گوشه ای تند خم کنید. از بیرون سالم به نظر می رسد، ولی داخلش رشته ها پاره شده اند. بعد از مدتی سیگنال قطع و وصل می شود و شما گیج می شوید. پس هم کابل نرم بخرید و هم تند خم نکنید.
-
رده بندی اشتعال پذیری
کابل باید در برابر آتش مقاوم باشد و خودش خاموش شود. پس کابل برق ویژه تجهیزات مانیتورینگ برق را باید با درجه اشتعال پذیری مناسب بخرید. این موضوع در جاهایی که خطر آتش هست خیلی مهم است. کابل مناسب جان و مال را حفظ می کند. تصور کنید کابل بی کیفیت در تابلو برق جرقه بزند و شعله بگیرد. اگر کابل خودخاموش شو نباشد، آتش به کل تابلو و کارخانه می رسد. ولی کابل استاندارد فقط همان نقطه را می سوزاند و بعد خاموش می شود. پس روی این ویژگی هیچ وقت چانه نزنید.
-
انطباق با استانداردهای نظارتی
کابل باید استانداردهای ایمنی مثل UL یا IEC را داشته باشد. پس کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را باید از تولیدکننده معتبر بخرید. استاندارد یعنی کابل آزمایش شده و ایمن است. اینطوری خیالتان راحت است و کمتر خراب می شود. کابل بی استاندارد ارزان تر است، ولی معلوم نیست داخلش چه چیزی است. ممکن است مس کم داشته باشد یا عایقش نازک باشد. آن وقت بعد از یک سال باید همه را عوض کنید. پس همیشه از فروشنده معتبر و با گارانتی خرید کنید.
-
مقرون به صرفه بودن و طول عمر
کابل ارزان ممکن است زود خراب شود و پول بیشتری بگیرد. پس کابل برق برای سیستم های مانیتورینگ را باید با کیفیت بخرید، نه فقط ارزان. کابل خوب عمر طولانی دارد و هزینه تعمیر را کم می کند. اینطوری در طولانی مدت پول کمتری خرج می کنید. حساب کنید یک کابل ارزان یک ساله خراب می شود. باید دوباره پول بدهید و کارگر بیاورید و خط تولید بخوابانید. ولی کابل خوب پنج سال کار می کند و هیچ دردسری ندارد. پس به جای قیمت روز، به هزینه چند ساله فکر کنید.
معرفی انواع کابل برق مناسب سیستم های مانیتورینگ برق
ما با نمونه های مختلفی از کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق روبرو هستیم، که به شرح زیرند؛
| نوع کابل | کاربرد | مزایا | معایب |
| THHN | برای پخش برق معمولی توی تابلو و ساختمان استفاده می شود. | ارزان و مقاوم است و گرما را تحمل می کند. | نویز و امواج مزاحم را زود می گیرد و سیگنال را خراب می کند. |
| XLPE | در جاهای پرولتاژ و صنعتی مثل کارخانه ها به کار می رود. | برق را عالی منتقل می کند و عمر طولانی دارد. | قیمتش از THHN بیشتر است و برای همه جا به صرفه نیست. |
| شیلددار | هر جا نویز زیاد است، مثل کنار موتور و اینورتر، استفاده می شود. | نویز را می خورد و نمی گذارد سیگنال خراب شود. | گران تر از کابل بدون شیلد است و نصبش دردسر دارد. |
| کواکسیال | برای فرستادن سیگنال های فرکانس بالا مثل تصویر و داده به کار می رود. | سیگنال را سالم می رساند و افتش کم است. | نمی تواند جریان زیاد را رد کند و برای برق رسانی قوی خوب نیست. |
| چندرسانا | در سیستم هایی که چند سیگنال یا چند مدار برق دارند، استفاده می شود. | نصب را راحت می کند و تعداد کابل ها را کم می کند. | حجیم است و ترمینال زدنش سخت و وقت گیر است. |
| زره دار | برای جاهایی که ممکن است کابل ضربه بخورد یا زیر خاک برود. | خیلی مقاوم است و موش و فشار و ضربه نمی تواند خرابش کند. | سنگین و گران تر است و خم کردنش سخت است. |
| مقاوم در برابر آتش | برای جاهایی که خطر آتش سوزی بالاست، مثل تونل و بیمارستان. | اگر آتش بگیرد، خودش خاموش می شود و شعله پخش نمی کند. | قیمتش بالاست و نصبش دقت می خواهد. |
| بدون هالوژن (LSZH) | برای فضاهای بسته و جاهایی که آدم زیاد است، مثل مترو و بیمارستان. | اگر بسوزد، دود سمی و خفه کننده تولید نمی کند. | گران تر از کابل معمولی است و کمی شکننده تر است. |
با جدول بالا دیگر برای انتخاب کابل مناسب سیستم های مانیتورینگ برق دچار چالش و مشکل نخواهید شد.
اشتباهات رایج در انتخاب کابل برق در تجهیزات مانیتورینگ برق
وقتی به دنبال خرید و انتخاب کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق هستید، قطعا دچار چالش هایی خواهید شد و اشتباه برایتان رخ می دهد. برای پیشگیری از بروز خطا توجهتان را موارد زیر جلب می نماییم؛
-
زیر اندازه گرفتن کابل
بعضی ها فکر می کنند هر کابلی به هر دستگاهی می خورد و همین طوری یک کابل نازک می خرند. این کار مثل این است که با یک نی نوشابه بخواهید آب استخر را خالی کنید. کابل برق مناسب سیستم های مانیتورینگ را اگر نازک تر از نیاز بگذارید، جریان بیشتر از توانش می کشد. آن وقت کابل داغ می شود و عایقش کم کم ذوب می شود. آخرش هم ممکن است جرقه بزند و آتش بگیرد. پس همیشه کابل را کمی قوی تر از نیاز دستگاه انتخاب کنید.
-
بی توجهی به شرایط محیطی
افرادی هستند، که فقط قیمت کابل را نگاه می کنند و به محیط نصب فکر نمی کنند. بعد کابل را زیر آفتاب یا کنار روغن می اندازند و انتظار دارند سال ها کار کند. کابل برق در تجهیزات مانیتورینگ برق را اگر برای محیط گرم و مرطوب انتخاب نکنید، زود پوسته اش ترک می خورد. آب و روغن به داخلش نفوذ می کند و سیم ها را می پوساند. آن وقت سیگنال قطع و وصل می شود و شما دنبال مشکل می گردید. پس اول محیط را بسنجید، بعد کابل مناسب همان جا را بخرید.
-
استفاده از کانکتور ناسازگار
یک سری از افراد کابل را درست می خرند، ولی سرش را به هر کانکتوری وصل می کنند. این کار مثل این است که کلید خانه را در قفل ماشین بزنید. کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را اگر با کانکتور ناسازگار وصل کنید، پین ها جابه جا می شوند. آن وقت برق به جای درست نمی رود و دستگاه آسیب می بیند. ممکن است همان لحظه بسوزد یا بعداً خطا بدهد. پس همیشه کانکتور را مطابق دفترچه دستگاه انتخاب کنید.
-
نصب نادرست
گاهی افراد فکر می کنند نصب کابل کار ساده ای است و هر طور که شد آن را می چسبانند. بعد کابل را تند خم می کنند یا با سیم های دیگر گره می زنند. کابل برق در سیستم های مانیتورینگ را اگر درست نصب نکنید، داخلش آسیب می بیند. سیم ها کم کم پاره می شوند و سیگنال ضعیف می رسد. آن وقت شما فکر می کنید دستگاه خراب است، ولی مشکل از نصب خودتان است. پس نصب را جدی بگیرید و شعاع خم و بست را رعایت کنید.
کلام آخر
کابل برق در سیستم های مانیتورینگ برق را باید جدی بگیرید، چون همه چیز به آن وصل است. اگر کابل مناسب باشد، دستگاه ها درست کار می کنند و داده ها سالم می رسند. اگر هم اشتباه انتخاب کنید، خط تولید می خوابد و پول زیادی هدر می رود. پس اول نیاز و محیط و طول مسیر را بسنجید. بعد کابل استاندارد و باکیفیت بخرید. اینطوری خیالتان راحت است و سال ها بدون دردسر کار می کنید.




